Dünya Kupası'nda İkili Averaj mı, Genel Averaj mı Geçerli?
Futbolseverlerin, özellikle de Dünya Kupası gibi dev organizasyonların grup aşamalarında heyecanını zirveye taşıran en büyük detaylardan biri puan eşitliklerinde uygulanan kurallardır. Puan cetvelinde aynı puanda yer alan takımların sıralaması belirlenirken akıllara ilk gelen soru şudur: "Dünya Kupası'nda ikili averaj mı, genel averaj mı uygulanır?"
Abone Ol
FIFA tarafýndan belirlenen resmi tüzüðe göre verilen cevap nettir: Dünya Kupasý grup aþamasýnda puan eþitliði yaþandýðýnda ilk bakýlan kriter genel averajdýr (goal difference), ikili averaj deðil.
Birçok yerel ligde (örneðin bazý dönemlerde Türk Süper Lig'inde) ve UEFA organizasyonlarýnda ilk sýralama kriteri olarak "ikili averaj" (takýmlarýn kendi aralarýndaki maç sonuçlarý) kullanýlýrken, FIFA Dünya Kupalarý'nda yol haritasý farklýdýr.
--Haber reklamdan sonra devam ediyor--
Peki, puan eþitliði durumunda takýmlarýn sýralamasý nasýl belirlenir? Ýþte FIFA'nýn 2022 Dünya Kupasý'nda da uyguladýðý ve gelecekteki turnuvalarda da geçerli olacak eþitlik bozma kriterleri sýralamasý:
1. Genel Gol Averajý (Gol Farký): Eþit puana sahip takýmlarýn öncelikle tüm grup maçlarý sonunda attýklarý gol ile yedikleri gol arasýndaki farka bakýlýr. Gol farký yüksek olan takým üstte yer alýr.
2. Atýlan Gol Sayýsý: Eðer genel gol averajýnda da eþitlik varsa, gruplarda daha fazla gol atan takým bir üst týrmýðýða çýkar. Hücum gücü daha yüksek olan takým burada avantajlýdýr.
3. Ýkili Averaj (Ýkili Maçlarýn Sonucu): Sýralama ancak gol averajý ve atýlan gol sayýsýnda da eþitlik bozulmazsa üçüncü adýmda ikili averaja geçilir. Eþit puana sahip takýmlar kendi aralarýnda oynamýþ olduklarý maçta kimin galip geldiðine veya deplasman golü kuralýna (bu kural FIFA tarafýndan kaldýrýlmýþtýr, sadece maç sonucuna) bakýlýr.
4. Ýkili Maçlarda Atýlan Gol Sayýsý: Takýmlar arasýndaki maçta da beraberlik veya eþitlik söz konusuysa, yine ayný maçta atýlan gol sayýsý karþýlaþtýrýlýr.
5. Centilmenlik Puaný (Fair Play): Eðer ilk dört kriterde eþitlik bozulamazsa, turnuva boyunca takýmlarýn aldýklarý sarý ve kýrmýzý kartlara göre hesaplanan "Centilmenlik Puaný" devreye girer. Daha az kart gören, yani fair-play kurallarýna daha çok uyan takým üstün kabul edilir. (Sarý kart -1, ikinci sarýdan kýrmýzý -3, direkt kýrmýzý -4, sarý + direkt kýrmýzý -5 puan olarak hesaplanýr.)
6. Kura Çekiliþi: Tüm bu beþ kriter uygulandýktan sonra hala eþitlik devam ediyorsa, son sözü FIFA'nýn yapacaðý kura çekiliþi söyler. Bu durum futbolda en son çare olarak baþvurulan yöntemdir.
Neden Ýkili Averaj Öncelikli Deðil? FIFA'nýn genel averajý öncelikli yapmasýnýn temel nedeni, grup aþamasýndaki tüm maçlarýn同等 derecede önemli olduðunu vurgulamaktýr. Ýkili averajýn öncelikli olmasý, takýmlarýn sadece rakipleriyle oynayacaklarý tek maça odaklanýp, gruptaki diðer zayýf takýmlara karþý farklý galibiyetler alma motivasyonunu düþürebilir. Genel averaj kuralý, takýmlarýn gruplarýndaki tüm maçlara ayný þiddetle yaklaþmasýný saðlýyor.
Özetle; Dünya Kupasý'nda grubun son maçýnda ekran baþýna kilitlenen milyonlarca taraftarýn elinde hesap makineleriyle takip ettiði ilk veri genel averajdýr. Ýkili averaj ise sadece istisnai bir eþitlik durumunda devreye giren bir sonraki adýmdýr.
FIFA tarafından belirlenen resmi tüzüğe göre verilen cevap nettir: Dünya Kupası grup aşamasında puan eşitliği yaşandığında ilk bakılan kriter genel averajdır (goal difference), ikili averaj değil.
Birçok yerel ligde (örneğin bazı dönemlerde Türk Süper Lig'inde) ve UEFA organizasyonlarında ilk sıralama kriteri olarak "ikili averaj" (takımların kendi aralarındaki maç sonuçları) kullanılırken, FIFA Dünya Kupaları'nda yol haritası farklıdır.
Peki, puan eşitliği durumunda takımların sıralaması nasıl belirlenir? İşte FIFA'nın 2022 Dünya Kupası'nda da uyguladığı ve gelecekteki turnuvalarda da geçerli olacak eşitlik bozma kriterleri sıralaması:
1. Genel Gol Averajı (Gol Farkı): Eşit puana sahip takımların öncelikle tüm grup maçları sonunda attıkları gol ile yedikleri gol arasındaki farka bakılır. Gol farkı yüksek olan takım üstte yer alır.
2. Atılan Gol Sayısı: Eğer genel gol averajında da eşitlik varsa, gruplarda daha fazla gol atan takım bir üst tırmığığa çıkar. Hücum gücü daha yüksek olan takım burada avantajlıdır.
3. İkili Averaj (İkili Maçların Sonucu): Sıralama ancak gol averajı ve atılan gol sayısında da eşitlik bozulmazsa üçüncü adımda ikili averaja geçilir. Eşit puana sahip takımlar kendi aralarında oynamış oldukları maçta kimin galip geldiğine veya deplasman golü kuralına (bu kural FIFA tarafından kaldırılmıştır, sadece maç sonucuna) bakılır.
4. İkili Maçlarda Atılan Gol Sayısı: Takımlar arasındaki maçta da beraberlik veya eşitlik söz konusuysa, yine aynı maçta atılan gol sayısı karşılaştırılır.
5. Centilmenlik Puanı (Fair Play): Eğer ilk dört kriterde eşitlik bozulamazsa, turnuva boyunca takımların aldıkları sarı ve kırmızı kartlara göre hesaplanan "Centilmenlik Puanı" devreye girer. Daha az kart gören, yani fair-play kurallarına daha çok uyan takım üstün kabul edilir. (Sarı kart -1, ikinci sarıdan kırmızı -3, direkt kırmızı -4, sarı + direkt kırmızı -5 puan olarak hesaplanır.)
6. Kura Çekilişi: Tüm bu beş kriter uygulandıktan sonra hala eşitlik devam ediyorsa, son sözü FIFA'nın yapacağı kura çekilişi söyler. Bu durum futbolda en son çare olarak başvurulan yöntemdir.
Neden Ä°kili Averaj Öncelikli DeÄŸil? FIFA'nın genel averajı öncelikli yapmasının temel nedeni, grup aÅŸamasındaki tüm maçların同等 derecede önemli olduÄŸunu vurgulamaktır. Ä°kili averajın öncelikli olması, takımların sadece rakipleriyle oynayacakları tek maça odaklanıp, gruptaki diÄŸer zayıf takımlara karşı farklı galibiyetler alma motivasyonunu düşürebilir. Genel averaj kuralı, takımların gruplarındaki tüm maçlara aynı ÅŸiddetle yaklaÅŸmasını saÄŸlıyor.
Özetle; Dünya Kupası'nda grubun son maçında ekran başına kilitlenen milyonlarca taraftarın elinde hesap makineleriyle takip ettiği ilk veri genel averajdır. İkili averaj ise sadece istisnai bir eşitlik durumunda devreye giren bir sonraki adımdır.
