Şap hastalığı nedir, belirtileri neler? Şap virüsü hastalığı insana bulaşır mı? Hayvanlarda şap hastalığı alarmı

09 Mart 2023 17:19

Şap hastalığı nedir, belirtileri neler? Şap hastalığı insana bulaşır mı? Manisa'nın Sarıgöl ilçesindeki canlı hayvan pazarlarının, ülke genelinde görülen şap hastalığı nedeniyle ikinci bir emre kadar kapatılma kararının ardından konuya ilişkin ilk açıklama Tarım ve Orman Bakanlığından geldi. Bu gelişmenin ardından vatandaşlar şap hastalığı nedir? Şap hastalığının belirtileri nelerdir? Hayvanlar Şap hastalığı insanlarda bulaşır mı? İşte konu hakkında tüm merak edilenler...

�ap hastal��, s��r, domuz, koyun, ke�i ve geyik gibi �atal t�rnakl� hayvanlar� etkileyen olduk�a bula��c� bir viral hastal�k olarak biliniyor. Hastal��a neden olan Picornaviridae familyas�na ait �ap vir�s� (FMDV) enfekte hayvanlarla veya onlar�n salg�lar�yla (t�k�r�k, burun ak�nt�s� veya d��k� gibi) do�rudan temas yoluyla ve ayr�ca kontamine yem, su, ekipman ve giysiler yoluyla yay�l�yor.�

�AP HASTALI�I NED�R?

--Haber reklamdan sonra devam ediyor--

�ap hastal�� ift t�rnakl� hayvanlar�n akut seyirli, �ok bula��c� ve zoonotik karaktere sahip viral bir enfeksiyonudur. Hastal��n bula�ma oran� y�ksek olup, hassas hayvan topluluklar�nda (pop�lasyonlar�nda) % 100'e kadar ula�abilmektedir. Bu nedenle hastal�k ekonomik, siyasi ve ticari y�nlerden b�y�k �nem ta��maktad�r. Hastal��n etkeni Picornaviridae familyas�n�n Aphtovirus alt grubunda yer alan �ap virusudur. Virusun O , A, C , SAT-1, SAT-2, SAT-3 ve AS�A 1 olmak �zere antijenik olarak farkl� yedi ayr� serotipi bulunmaktad�r. (O) serotipinin II, A serotipinin 32, C serotipinin 5, SAT I serotipinin I, SAT 2 serotipinin 3, SAT 3 serotipinin 4 , ASIA I serotipinin ise I alt tipi vard�r. Serotipler aras�nda �apraz ba��kl�k g�r�lmemesi hastal�kla m�cadeleyi g��le�tirmektedir.

Vir�s fiziksel etkenlere kar�� de�i�ik duyarl�l�k g�stermektedir. Is�ya dayan�ks�z olup 37 derecede'de 12 saatte, 60-65 derecede 1/2 saatte, 85 derecede ise birka� dakika da y�k�mlanarak etkisiz hale gelmektedir. Ancak d��k �s� derecelerine ve ani donma ve ��z�lmelere kar�� olduk�a dayan�kl�d�r. Enfekte karkaslarda +4 derecede 24-48 saatte laktik asit olu�umuna ba�l� olarak h�zla inaktive(etkisiz) olurken, kan, kemik ili�i, lenf bezleri ve i� organlarda uzun s�re dayanabilir ve ani dondurmalarda iskelet kaslar�nda da uzun s�re aktif halde kalabilir.

Vir�s �evre �artlar�na da olduk�a dayan�kl� olup;

Yapa��da 24 g�n

S��r derisinde 4 hafta

Samanda 15 hafta

Kepekte 20 hafta

Toprakta 4 hafta

Kuru ot ve danede 5 ay

s�reyle enfeksiy�zitesini (bula�ma yetene�ini) koruyabilmektedir.

�AP HASTALI�I �NSANA BULA�IR MI?

Kimyasal etkenlere kar�� dayan�ks�z olan �ap virusu pH 7,0- 7,7 de etkilenmemekte (stabil olmakla) birlikte asit ve alkali �artlarda k�sa s�rede inaktive olmaktad�r. Hastal�k direkt ve indirekt olarak yay�lmaktad�r. Hastal��n en belirgin yay�lma yolu havada bulunan virusun solunum sistemi ile al�nmas�yla olmaktad�r. Enfekte veya kulu�ka d�nemindeki hayvanlar solunum, deri, sekret ve ekstretleri, s�t ve sperma ile virusu sa�maktad�r. Hastal�k bula��k (kontamine) hayvan �r�nleri, bula��k (kontamine) ara� ve aletler, insan, yabani hayvanlar, ku�lar, r�zgar ve nakil ara�lar� ile de bula�abilmektedir. �nsanlar da ise enfekte hayvanlar ile temas veya enfekte et ve s�t �r�nleri ile enfeksiyonu nadiren ald�klar� bildirilmektedir.

�AP HASTALI�ININ BEL�RT�LER�

S��rlarda ate�, i�tahs�zl�k, depresyon ve s�t veriminde azalma ilk klinik bulgulard�r. 24 saat i�erisinde salya ak�� ba�lar ve dil-di�etinde vezik�ller �ekillenir. Keseciklere (vezik�llere) interdigital b�lgede, koroner b�lgede, meme derisinde, a��z ve burun mukozas�nda rastlanabilir. Vezik�llerin y�rt�lmas� ile geni� �lseratif yaralar �ekillenebilir. Dildeki yaralar�n (lezyonlar�n) genellikle birka� g�nde iyile�mesine kar��n ayaklardaki ve nazal b�lgedeki lezyonlar �o�unlukla ikinci (sekunder) bakteriyel enfeksiyonlara maruz kal�rlar. Sekunder bakteriyel enfeksiyonlar sonucu pneumoni ve mastitis g�r�lebilir, t�rnak d��ebilir.

Koyun ve ke�ilerde hastal�k daha hafif seyirlidir. Hastal�k koyunlarda genellikle topall�k ile karakterizedir ve topall�k s�reklilik g�sterir. A��zdaki lezyonlar s��rlardaki lezyonlardan daha k��k ve daha k�sa s�relidir. Genellikle hastal��n yol a�t�� ekonomik kay�plar s��rlar�nkinden daha d��kt�r ve klinik bulgular ancak dikkatli bir g�zlemle belirlenir.

�ap hastal��n�n �l�m (mortalite) oran� d��k olmakla birlikte gen� hayvanlarda virusun kalpte yerle�mesi (lokalize) sonucu �l�mle sonu�lanan myokarditis olgular� g�r�lebilir. Hastal��n bula�ma (morbidite) oran� ise y�ksek olup, et ve s�t verimlerindeki h�zl� d��e ba�l� ekonomik kay�plar �nem ta��maktad�r.

Klinik bulgular hastal�ktan ��phe ettirmekle birlikte kesin tan� virolojik veya serolojik y�ntemler kullan�larak konulmaktad�r. Ay�r�c� tan�da; topall�k, mukozal erozyonlar, salya, nazal ak�nt� ve meme lezyonlar�na yol a�an enfeksiyonlar g�z �n�nde bulundurulmal�d�r.

Şap hastalığı, sığır, domuz, koyun, keçi ve geyik gibi çatal tırnaklı hayvanları etkileyen oldukça bulaşıcı bir viral hastalık olarak biliniyor. Hastalığa neden olan Picornaviridae familyasına ait şap virüsü (FMDV) enfekte hayvanlarla veya onların salgılarıyla (tükürük, burun akıntısı veya dışkı gibi) doğrudan temas yoluyla ve ayrıca kontamine yem, su, ekipman ve giysiler yoluyla yayılıyor.

ŞAP HASTALIĞI NEDİR?

Şap hastalığı çift tırnaklı hayvanların akut seyirli, çok bulaşıcı ve zoonotik karaktere sahip viral bir enfeksiyonudur. Hastalığın bulaşma oranı yüksek olup, hassas hayvan topluluklarında (popülasyonlarında) % 100'e kadar ulaşabilmektedir. Bu nedenle hastalık ekonomik, siyasi ve ticari yönlerden büyük önem taşımaktadır. Hastalığın etkeni Picornaviridae familyasının Aphtovirus alt grubunda yer alan şap virusudur. Virusun O , A, C , SAT-1, SAT-2, SAT-3 ve ASİA 1 olmak üzere antijenik olarak farklı yedi ayrı serotipi bulunmaktadır. (O) serotipinin II, A serotipinin 32, C serotipinin 5, SAT I serotipinin I, SAT 2 serotipinin 3, SAT 3 serotipinin 4 , ASIA I serotipinin ise I alt tipi vardır. Serotipler arasında çapraz bağışıklık görülmemesi hastalıkla mücadeleyi güçleştirmektedir.

Virüs fiziksel etkenlere karşı değişik duyarlılık göstermektedir. Isıya dayanıksız olup 37 derecede'de 12 saatte, 60-65 derecede 1/2 saatte, 85 derecede ise birkaç dakika da yıkımlanarak etkisiz hale gelmektedir. Ancak düşük ısı derecelerine ve ani donma ve çözülmelere karşı oldukça dayanıklıdır. Enfekte karkaslarda +4 derecede 24-48 saatte laktik asit oluşumuna bağlı olarak hızla inaktive(etkisiz) olurken, kan, kemik iliği, lenf bezleri ve iç organlarda uzun süre dayanabilir ve ani dondurmalarda iskelet kaslarında da uzun süre aktif halde kalabilir.

Virüs çevre şartlarına da oldukça dayanıklı olup;

Yapağıda 24 gün

Sığır derisinde 4 hafta

Samanda 15 hafta

Kepekte 20 hafta

Toprakta 4 hafta

Kuru ot ve danede 5 ay

süreyle enfeksiyözitesini (bulaşma yeteneğini) koruyabilmektedir.

ŞAP HASTALIĞI İNSANA BULAŞIR MI?

Kimyasal etkenlere karşı dayanıksız olan şap virusu pH 7,0- 7,7 de etkilenmemekte (stabil olmakla) birlikte asit ve alkali şartlarda kısa sürede inaktive olmaktadır. Hastalık direkt ve indirekt olarak yayılmaktadır. Hastalığın en belirgin yayılma yolu havada bulunan virusun solunum sistemi ile alınmasıyla olmaktadır. Enfekte veya kuluçka dönemindeki hayvanlar solunum, deri, sekret ve ekstretleri, süt ve sperma ile virusu saçmaktadır. Hastalık bulaşık (kontamine) hayvan ürünleri, bulaşık (kontamine) araç ve aletler, insan, yabani hayvanlar, kuşlar, rüzgar ve nakil araçları ile de bulaşabilmektedir. İnsanlar da ise enfekte hayvanlar ile temas veya enfekte et ve süt ürünleri ile enfeksiyonu nadiren aldıkları bildirilmektedir.

ŞAP HASTALIĞININ BELİRTİLERİ

Sığırlarda ateş, iştahsızlık, depresyon ve süt veriminde azalma ilk klinik bulgulardır. 24 saat içerisinde salya akışı başlar ve dil-dişetinde veziküller şekillenir. Keseciklere (veziküllere) interdigital bölgede, koroner bölgede, meme derisinde, ağız ve burun mukozasında rastlanabilir. Veziküllerin yırtılması ile geniş ülseratif yaralar şekillenebilir. Dildeki yaraların (lezyonların) genellikle birkaç günde iyileşmesine karşın ayaklardaki ve nazal bölgedeki lezyonlar çoğunlukla ikinci (sekunder) bakteriyel enfeksiyonlara maruz kalırlar. Sekunder bakteriyel enfeksiyonlar sonucu pneumoni ve mastitis görülebilir, tırnak düşebilir.

Koyun ve keçilerde hastalık daha hafif seyirlidir. Hastalık koyunlarda genellikle topallık ile karakterizedir ve topallık süreklilik gösterir. Ağızdaki lezyonlar sığırlardaki lezyonlardan daha küçük ve daha kısa sürelidir. Genellikle hastalığın yol açtığı ekonomik kayıplar sığırlarınkinden daha düşüktür ve klinik bulgular ancak dikkatli bir gözlemle belirlenir.

Şap hastalığının ölüm (mortalite) oranı düşük olmakla birlikte genç hayvanlarda virusun kalpte yerleşmesi (lokalize) sonucu ölümle sonuçlanan myokarditis olguları görülebilir. Hastalığın bulaşma (morbidite) oranı ise yüksek olup, et ve süt verimlerindeki hızlı düşüşe bağlı ekonomik kayıplar önem taşımaktadır.

Klinik bulgular hastalıktan şüphe ettirmekle birlikte kesin tanı virolojik veya serolojik yöntemler kullanılarak konulmaktadır. Ayırıcı tanıda; topallık, mukozal erozyonlar, salya, nazal akıntı ve meme lezyonlarına yol açan enfeksiyonlar göz önünde bulundurulmalıdır.

✍ AVRUPA'DA GERÇEKLEŞEN O BOMBA TRANSFER! HERKES ŞU ANDA BUNU KONUŞUYOR! 🫵 👉 BURADA