Kahramanmaraþ'ta meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüðünde yaþanan iki depremin ardýndan baþta Malatya, Gaziantep Diyarbakýr, Adýyaman olmak üzere 10 il etkilendi. Yaþanan depremin ardýndan bazý terimler de gündeme geldi. Bunlardan biri de deprem izolatörü oldu. Peki, deprem izolatörü nedir, ne iþe yarar? Ýþte merak edilenler...
DEPREM ÝZOLATÖR SONRADAN TAKILIR MI?
Mevcut binaya sismik izolatör takmak mümkündür ve ülkemizde de birçok örneði vardýr. Mevcut binaya deprem izolatörü takarken öncelikle kolonlar hirdolik krikolar yardýmýyla askýya alýnýr.
--Haber reklamdan sonra devam ediyor--
Yurt dýþýndan saðlanan izolatörün tanesi ortalama en az 6.000 dolar dolaylarýndadýr. Yapýdaki kat, kolon adedi, deprem bölgesi, zemin özellikleri gibi etkenler de fiyatýn artmasýna neden olur. 4 daire toplam 5 katlý bir bina için ortalama 40 taþýyýcý kullanýlýyor. Binaya maliyeti ise, 4 milyon 560 bin TL olarak hesaplanýyor.
Sarsýntýyý Sönümleme
Sismik Ýzolasyon Sistemi, üst yapýya aktarýlan zemin sarsýntýsýný kontrol altýnda tutarak binada yaþayanlarý, yapýyý, yapýnýn iþlevselliðini, yapý içerisindeki ve çevresindeki yaþanabilir alaný eksiksiz muhafaza eder.
Sismik izolatörler deprem enerjisini sönümler.
Deprem anýnda en yüksek güvenlik seviyesini saðlar.
Mobilyalarýn ve armatürlerin düþmesi sebebiyle
oluþabilecek ikincil afet risklerini azaltýr.
Yapýsal sistemin hasar görmesini tamamen engeller.
Sismik izolasyonlu temel sistemi, deprem etkileriyle oluþan kuvvetleri üst yapýya, sabit temelli bir sisteme göre yaklaþýk ~%70 oranýnda daha az iletir.
Geleneksel sistemlerin öncelikli amacý deprem sonrasý can güvenliðinin saðlanmasýdýr. Güncel deprem yönetmelikleri yapýlarda deprem sýrasýnda oluþabilecek hasarýn tamamen önlenmesini hedeflememektedir. Amaç can güvenliðidir, son deprem yönetmeliðine göre yapýlan yapýlar, oluþabilecek büyük depremlerde hafif ya da orta hasar alabilir. Oluþabilecek hasar ve fonksiyonelliðin kaybý, özellikle kritik yapýlarda olmak üzere tüm yapý tiplerinde önem arz etmektedir. Sismik izolatör teknolojisinin 5 temel faydasý bulunmaktadýr. Bunlar:
Sýfýr Hasar (Yüksek can güvenliði ve «0» sýfýr yapýsal hasar)
Operasyonel Devamlýlýk (Þiddetli depremlerden sonra bile hemen kullaným)
Sürdürülebilirlik (Hemen kullaným sayesinde iþ kaybýnýn önlenmesi)
Tam Koruma (Yapýnýn deðerli eþya ve cihaz içeriðine etkin koruma)
Ekonomik (Yeniden inþaat ya da onarým maliyetlerine gerek kalmamasý)
Maliyet/Mülk Deðeri
Toplamda, sismik izolasyonun genel inþaat maliyetini yüzde olarak küçük bir miktar artýrdýðý söylenebilir. Bununla birlikte, toplam inþaat maliyeti, sadece baþlangýç imalat maliyeti deðildir. Toplam maliyet, deprem sýrasýndaki emniyet, yaþanabilirlik, mülkün güvenliðinin saðlanmasý gibi genel iþletme maliyetlerini kapsayan ömür maliyeti olarak ele alýndýðýnda, sismik izolasyonlu binanýn mali avantajlarý daha açýk bir þekilde anlaþýlmaktadýr. Bina emniyetinin, mülkün deðeri üzerinde oldukça büyük bir etkisi vardýr ve sismik izolasyonlu binalarýn mülk deðeri son zamanlarda tüm dünyada hýzla artmaktadýr.
SÝSMÝK ÝZOLATÖR NEDÝR?
Deprem izolatörü olarak da adlandýrýlan sismik izolatör; yapýlara gelen deprem kaynaklý etkileri azaltarak yapýlarýn orta þiddetli depremlerdeki hasarýnýn önlenmesi ve çok þiddetli depremlerdeki hasarýnýn da çok küçük boyutlara indirilmesine yarayan araçlardýr.
Sismik izolatörler yapýyý iki parçaya ayýrarak deprem gibi dinamik yüklerin üst yapýya daha az oranda iletilmesini saðlar. Sismik izolatörlerde kullanýlan malzemeler düþey yönde rijit(düþük deformasyon gösteren), yatay yönlerde ise esnek davranýþ gösterir. Çeþitli araþtýrmalar sismik izloasyonlarýn, deprem kuvvetlerini 3 kat kadar azalttýðýný göstermektedir. Aþaðýdaki þekilde gerçek bir deprem kaydý altýnda sismik izolatörlü ve izolatörsüz yapýlarýn davranýþlar gösterilmektedir.
Soldaki sabit tabanlý – izolatörsüz yapýlar þekilden de görüldüðü üzere deprem etkisiyle büyük ve gittikçe artan yer deðiþtirmelere maruz kalýrken izolatörlü diðer iki yapýda daha küçük ve yapý boyunca birbirine daha yakýn yerdeðiþtirmeler meydana gelmektedir. Ayrýca sismik izolatörlerin bünyesinde bulunan sönümleyici malzemeler yapýya etkiyen deprem enerjisinin büyük bölümünü sönümlemekte ve üst yapýda oluþacak hasarlarý engellemektedir. Sismik izolasyonsuz yapýlarda ise bu þekilde ayrý bir sönümleme mekanizmasý bulunmadýðýndan deprem enerjisinin büyük bölümü yapý hareketi sýrasýnda meydana gelen hasarlar tarafýndan karþýlanmaktadýr.
Deprem esnasýnda izolatörlü yapýda büyük yer deðiþtirmeler izolatör seviyesinde olup, katlar arasý yer deðiþtirmeler ve kat ivmeleri çok düþüktür; bina, içinde yaþayanlar ve eþyalar güvenliktedir.
Sismik izolasyonlarýn genel olarak temel seviyesinde yapýlmasý bu sistemleri taban izolasyonu olarak adlandýrýlmasýna neden olmasýna karþýn izolasyon kolon altýnda, ortasýnda veya üstünde gibi farklý bölgelerde uygulanabilmektedir.
Tabandan deprem yalýtým malzemeleri uzun zamandýr yaygýn olarak kullanýlan kontrol elemanlarýdýr. Esnek bir tabakayla yapýyý zeminden ayýrarak depreme karþý korurlar. Bu malzemeler sayesinde ana yapýnýn periyodu önemli ölçüde artýrýlarak yer hareketinin ivmesini ve depremden kaynaklý kuvvetin etkisi azaltmýþ olur.
SÝSMÝK ÝZOLATÖR NE ÝÞE YARAR?
Sismik izolatörlerin iþlevi; en basit anlatýmla deprem kuvvetinin bu izolatörlerin üzerindeki yapýlara etkisini, dolayýsýyla da bu sebeple oluþlacak sarsýntýlarý olabildiðince azaltmaktýr. Bu nedenle deprem izolatörlerinin yararlarý bu ana faydalar doðrultusunda türetilebilir.
Depremin kendisini kontrol edemiyoruz, ancak hareketlerin temelden yukarýdaki yapýya aktarýlmasýný engelleyerek yapýya yaptýðý talebi deðiþtirebiliyoruz. Bu nedenle, izolasyonu kullanmanýn birincil nedeni, deprem etkilerini azaltmaktýr. Doðal olarak, izolasyonla ilgili bir maliyet vardýr ve bu nedenle, yalnýzca faydalar bu maliyeti aþtýðýnda kullanýmý mantýklýdýr. Ve elbette, maliyet fayda oraný, depreme dayanýklýlýðý saðlamak için alternatif önlemlerden elde edilenden daha çekici olmalýdýr.
Sismik izolatörün çalýþma prensibini aþaðýdaki görselden anlamak daha kolay olacaktýr.
Önemli yapýlarda deprem sarsýnýtýsý kaynaklý, hizmetlerin duraksamasý ya da durmasý engellenir. Sarsýntý ve dinamik etkilerden zarar alacak hassas cihazlarýn arýzalanmasý, ya da elektrik, sýhhi, gaz tesisatlarýnýn hizmetlere, yapýya ve çevreye vereceði zarar engellenir.
Sismik izolatörler yapýyý kalýcý ve büyük hasarlara karþý korur.
Ýç ve dýþ mekanlarda araç, gereç, makina, mobilya gibi eþyalarýn düþmesi ve devrilmesini engeller ve bu sebeple oluþacak can ve mal hasarlarýnýn önüne geçer.
Sismik izolatörlü binalar büyük depremlerden sonra dahi ayakta kalabilmektedir.
Deprem sonrasý, yaralarýn sarýlmasý ve acil durum iþlemlerinin güvenli bir ortamda sürdürülebilmesini saðlar. Ayný zamanda deprem korkusu ve psikolojik travmalara karþý güven hissi verme etkisiyle destek olur.
Yapýda mesnet izolatör-sismik izolatörlerin kullanýlmasýyla üst yapýya daha düþük deprem kuvvetlerinin etkimesi saðlanacaðýndan, daha düþük boyutlarda yapý eleman boyutlarýna ihtiyaç duyulur. Bu da malzeme ve iþçilik giderlerinden tasarruf edilmesi manasýna gelmektedir.
Olasý bir hasar durumunda, izolatörsüz binalara oranla çok daha düþük boyutta hasarlarla karþýlaþýlacaðýndan, deprem sonrasý onarým ve güçlendirme iþlemleri ile bu iþlemlerin maliyetleri kýsýtlý olacaktýr.
Sismik izolatör nedir? Depremde sismik izolatör sistemi nasýl çalýþýr?
Depremin yýktýðý Elbistan'da hasar almadan dimdik ayakta kalan Elbistan Devlet Hastanesi'ni yapan firmanýn yüksek inþaat mühendisi Ümit Kaçmaz ise Milliyet'e yaptýðý açýklamada þunlarý söyledi:
"Elbistan, Dörtyol ve Battalgazi Devlet hastanelerinin dýþýnda deprem bölgesinde inþa edilen ve sismik izolatör yapýmýný üstlendiðimiz tüm yapýlar hasarsýz ayakta duruyor. 2002'den sonra baþlayan ancak 2013'den sonra yüz yatak ve üzeri ile birinci ve ikinci derece deprem kuþaðýndaki hastanelere zorunlu tutulan izolatör cihazlarý adeta sigorta iþlevi görüyor. Sismik izolatörler bodrum ve zemin kat arasýndaki kolonlarýn arasýna konuyor. Böylelikle depremlerde üst yapýyý zeminden ayýrarak, sarsýntýnýn þiddetinden korumuþ oluyoruz. Ýstanbul'daki Baþýbüyük Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi inþa edildikten sonra kolonlarýný kesip izolatör cihazý koyduk. Plana uygun, mühendislik hizmete alarak inþa edilen yapýlara da sonradan izolatör yerleþtirilebilir. Bir kolona koyulacak izolatör cihazýný maliyeti ortalama 4 bin Euro civarýnda. Örneðin 20 kolonlu bir konut için 80 bin Euro gibi artý maliyet çýkabiliyor."
Kahramanmaraş'ta meydana gelen 7.7 ve 7.6 büyüklüğünde yaşanan iki depremin ardından başta Malatya, Gaziantep Diyarbakır, Adıyaman olmak üzere 10 il etkilendi. Yaşanan depremin ardından bazı terimler de gündeme geldi. Bunlardan biri de deprem izolatörü oldu. Peki, deprem izolatörü nedir, ne işe yarar? İşte merak edilenler...
DEPREM İZOLATÖR SONRADAN TAKILIR MI?
Mevcut binaya sismik izolatör takmak mümkündür ve ülkemizde de birçok örneği vardır. Mevcut binaya deprem izolatörü takarken öncelikle kolonlar hirdolik krikolar yardımıyla askıya alınır.
SİSMİK İZOLATÖR FİYATLARI 2023
Yurt dışından sağlanan izolatörün tanesi ortalama en az 6.000 dolar dolaylarındadır. Yapıdaki kat, kolon adedi, deprem bölgesi, zemin özellikleri gibi etkenler de fiyatın artmasına neden olur. 4 daire toplam 5 katlı bir bina için ortalama 40 taşıyıcı kullanılıyor. Binaya maliyeti ise, 4 milyon 560 bin TL olarak hesaplanıyor.
Sarsıntıyı Sönümleme
Sismik İzolasyon Sistemi, üst yapıya aktarılan zemin sarsıntısını kontrol altında tutarak binada yaşayanları, yapıyı, yapının işlevselliğini, yapı içerisindeki ve çevresindeki yaşanabilir alanı eksiksiz muhafaza eder.
Sismik izolatörler deprem enerjisini sönümler.
Deprem anında en yüksek güvenlik seviyesini sağlar.
Mobilyaların ve armatürlerin düşmesi sebebiyle
oluşabilecek ikincil afet risklerini azaltır.
Yapısal sistemin hasar görmesini tamamen engeller.
Sismik izolasyonlu temel sistemi, deprem etkileriyle oluşan kuvvetleri üst yapıya, sabit temelli bir sisteme göre yaklaşık ~%70 oranında daha az iletir.
Geleneksel sistemlerin öncelikli amacı deprem sonrası can güvenliğinin sağlanmasıdır. Güncel deprem yönetmelikleri yapılarda deprem sırasında oluşabilecek hasarın tamamen önlenmesini hedeflememektedir. Amaç can güvenliğidir, son deprem yönetmeliğine göre yapılan yapılar, oluşabilecek büyük depremlerde hafif ya da orta hasar alabilir. Oluşabilecek hasar ve fonksiyonelliğin kaybı, özellikle kritik yapılarda olmak üzere tüm yapı tiplerinde önem arz etmektedir. Sismik izolatör teknolojisinin 5 temel faydası bulunmaktadır. Bunlar:
Sıfır Hasar (Yüksek can güvenliği ve «0» sıfır yapısal hasar)
Operasyonel Devamlılık (Şiddetli depremlerden sonra bile hemen kullanım)
Sürdürülebilirlik (Hemen kullanım sayesinde iş kaybının önlenmesi)
Tam Koruma (Yapının değerli eşya ve cihaz içeriğine etkin koruma)
Ekonomik (Yeniden inşaat ya da onarım maliyetlerine gerek kalmaması)
Maliyet/Mülk Değeri
Toplamda, sismik izolasyonun genel inşaat maliyetini yüzde olarak küçük bir miktar artırdığı söylenebilir. Bununla birlikte, toplam inşaat maliyeti, sadece başlangıç imalat maliyeti değildir. Toplam maliyet, deprem sırasındaki emniyet, yaşanabilirlik, mülkün güvenliğinin sağlanması gibi genel işletme maliyetlerini kapsayan ömür maliyeti olarak ele alındığında, sismik izolasyonlu binanın mali avantajları daha açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Bina emniyetinin, mülkün değeri üzerinde oldukça büyük bir etkisi vardır ve sismik izolasyonlu binaların mülk değeri son zamanlarda tüm dünyada hızla artmaktadır.
SİSMİK İZOLATÖR NEDİR?
Deprem izolatörü olarak da adlandırılan sismik izolatör; yapılara gelen deprem kaynaklı etkileri azaltarak yapıların orta şiddetli depremlerdeki hasarının önlenmesi ve çok şiddetli depremlerdeki hasarının da çok küçük boyutlara indirilmesine yarayan araçlardır.
Sismik izolatörler yapıyı iki parçaya ayırarak deprem gibi dinamik yüklerin üst yapıya daha az oranda iletilmesini sağlar. Sismik izolatörlerde kullanılan malzemeler düşey yönde rijit(düşük deformasyon gösteren), yatay yönlerde ise esnek davranış gösterir. Çeşitli araştırmalar sismik izloasyonların, deprem kuvvetlerini 3 kat kadar azalttığını göstermektedir. Aşağıdaki şekilde gerçek bir deprem kaydı altında sismik izolatörlü ve izolatörsüz yapıların davranışlar gösterilmektedir.
Soldaki sabit tabanlı – izolatörsüz yapılar ÅŸekilden de görüldüğü üzere deprem etkisiyle büyük ve gittikçe artan yer deÄŸiÅŸtirmelere maruz kalırken izolatörlü diÄŸer iki yapıda daha küçük ve yapı boyunca birbirine daha yakın yerdeÄŸiÅŸtirmeler meydana gelmektedir. Ayrıca sismik izolatörlerin bünyesinde bulunan sönümleyici malzemeler yapıya etkiyen deprem enerjisinin büyük bölümünü sönümlemekte ve üst yapıda oluÅŸacak hasarları engellemektedir. Sismik izolasyonsuz yapılarda ise bu ÅŸekilde ayrı bir sönümleme mekanizması bulunmadığından deprem enerjisinin büyük bölümü yapı hareketi sırasında meydana gelen hasarlar tarafından karşılanmaktadır.
Deprem esnasında izolatörlü yapıda büyük yer değiştirmeler izolatör seviyesinde olup, katlar arası yer değiştirmeler ve kat ivmeleri çok düşüktür; bina, içinde yaşayanlar ve eşyalar güvenliktedir.
Sismik izolasyonların genel olarak temel seviyesinde yapılması bu sistemleri taban izolasyonu olarak adlandırılmasına neden olmasına karşın izolasyon kolon altında, ortasında veya üstünde gibi farklı bölgelerde uygulanabilmektedir.
Tabandan deprem yalıtım malzemeleri uzun zamandır yaygın olarak kullanılan kontrol elemanlarıdır. Esnek bir tabakayla yapıyı zeminden ayırarak depreme karşı korurlar. Bu malzemeler sayesinde ana yapının periyodu önemli ölçüde artırılarak yer hareketinin ivmesini ve depremden kaynaklı kuvvetin etkisi azaltmış olur.
SİSMİK İZOLATÖR NE İŞE YARAR?
Sismik izolatörlerin işlevi; en basit anlatımla deprem kuvvetinin bu izolatörlerin üzerindeki yapılara etkisini, dolayısıyla da bu sebeple oluşlacak sarsıntıları olabildiğince azaltmaktır. Bu nedenle deprem izolatörlerinin yararları bu ana faydalar doğrultusunda türetilebilir.
Depremin kendisini kontrol edemiyoruz, ancak hareketlerin temelden yukarıdaki yapıya aktarılmasını engelleyerek yapıya yaptığı talebi değiştirebiliyoruz. Bu nedenle, izolasyonu kullanmanın birincil nedeni, deprem etkilerini azaltmaktır. Doğal olarak, izolasyonla ilgili bir maliyet vardır ve bu nedenle, yalnızca faydalar bu maliyeti aştığında kullanımı mantıklıdır. Ve elbette, maliyet fayda oranı, depreme dayanıklılığı sağlamak için alternatif önlemlerden elde edilenden daha çekici olmalıdır.
Sismik izolatörün çalışma prensibini aÅŸağıdaki görselden anlamak daha kolay olacaktır.Â
Önemli yapılarda deprem sarsınıtısı kaynaklı, hizmetlerin duraksaması ya da durması engellenir. Sarsıntı ve dinamik etkilerden zarar alacak hassas cihazların arızalanması, ya da elektrik, sıhhi, gaz tesisatlarının hizmetlere, yapıya ve çevreye vereceği zarar engellenir.
Sismik izolatörler yapıyı kalıcı ve büyük hasarlara karşı korur.
İç ve dış mekanlarda araç, gereç, makina, mobilya gibi eşyaların düşmesi ve devrilmesini engeller ve bu sebeple oluşacak can ve mal hasarlarının önüne geçer.
Sismik izolatörlü binalar büyük depremlerden sonra dahi ayakta kalabilmektedir.
Deprem sonrası, yaraların sarılması ve acil durum işlemlerinin güvenli bir ortamda sürdürülebilmesini sağlar. Aynı zamanda deprem korkusu ve psikolojik travmalara karşı güven hissi verme etkisiyle destek olur.
Yapıda mesnet izolatör-sismik izolatörlerin kullanılmasıyla üst yapıya daha düşük deprem kuvvetlerinin etkimesi sağlanacağından, daha düşük boyutlarda yapı eleman boyutlarına ihtiyaç duyulur. Bu da malzeme ve işçilik giderlerinden tasarruf edilmesi manasına gelmektedir.
Olası bir hasar durumunda, izolatörsüz binalara oranla çok daha düşük boyutta hasarlarla karşılaşılacağından, deprem sonrası onarım ve güçlendirme işlemleri ile bu işlemlerin maliyetleri kısıtlı olacaktır.
Sismik izolatör nedir? Depremde sismik izolatör sistemi nasıl çalışır?
Depremin yıktığı Elbistan'da hasar almadan dimdik ayakta kalan Elbistan Devlet Hastanesi'ni yapan firmanın yüksek inşaat mühendisi Ümit Kaçmaz ise Milliyet'e yaptığı açıklamada şunları söyledi:
"Elbistan, Dörtyol ve Battalgazi Devlet hastanelerinin dışında deprem bölgesinde inşa edilen ve sismik izolatör yapımını üstlendiğimiz tüm yapılar hasarsız ayakta duruyor. 2002'den sonra başlayan ancak 2013'den sonra yüz yatak ve üzeri ile birinci ve ikinci derece deprem kuşağındaki hastanelere zorunlu tutulan izolatör cihazları adeta sigorta işlevi görüyor. Sismik izolatörler bodrum ve zemin kat arasındaki kolonların arasına konuyor. Böylelikle depremlerde üst yapıyı zeminden ayırarak, sarsıntının şiddetinden korumuş oluyoruz. İstanbul'daki Başıbüyük Eğitim ve Araştırma Hastanesi inşa edildikten sonra kolonlarını kesip izolatör cihazı koyduk. Plana uygun, mühendislik hizmete alarak inşa edilen yapılara da sonradan izolatör yerleştirilebilir. Bir kolona koyulacak izolatör cihazını maliyeti ortalama 4 bin Euro civarında. Örneğin 20 kolonlu bir konut için 80 bin Euro gibi artı maliyet çıkabiliyor."
✍ AVRUPA'DA GERÇEKLEÅžEN O BOMBA TRANSFER! HERKES ÅžU ANDA BUNU KONUÅžUYOR! 🫵 👉 BURADA
