Aston Villa ve Freiburg, Avrupa Ligi'nde "ilk zafer" peşinde

İngiliz ekibi Aston Villa da Alman temsilcisi Freiburg da tarihlerinde ilk kez UEFA Avrupa Ligi finali oynayacak.

Tüpraş Stadı'nda çarşamba günü oynanacak finalde mücadele edecek Aston Villa, lig aşamasını averajla ikinci sırada tamamladı. Oynadığı 8 maçta 7 galibiyet, 1 yenilgi alan İngiliz ekibi, 21 puanla ligi aynı puana sahip Olimpik Lyon'un ardından ikinci tamamladı. İngilizler lig aşamasında 14 gol attı, kalesinde ise 6 gol gördü.

Son 16 turunda Fransız ekibi Lille ile eşleşen Aston Villa, rakibini iki maçta da yenerek çeyrek finale yükseldi. Bu turda İtalyan takımı Bologna'yı geçen ada ekibi, yarı finalde ülkesinin takımlarından Nottingham Forest'ı saf dışı bırakarak adını finale yazdırdı.

Ligdeki 8 maçta 5 galibiyet, 2 beraberlik, 1 yenilgi ve 17 puan alan Freiburg, bu etabı 7. sırada noktaladı. Almanlar ligde 10 gol atarken, 4 gol yedi.

Son 16'da Belçika takımı Genk'e ilk maçta 1-0 yenilmesine rağmen Almanya'daki rövanşta 5-1 kazanarak tur atlayan Freiburg, çeyrek finalde Celta Vigo'yu iki maçta da yenerek yarı finale yükseldi. Alman ekibi Portekiz'deki ilk maçta 2-1 yenildiği rakibini rövanşta 3-1 mağlup ederek tarihinde ilk kez finalde yer aldı.

Aston Villa'da 44 sene sonra kupa heyecanı

İngiliz futbolunun önemli takımları arasında yer alan Aston Villa, 44 yıllık aranın ardından Avrupa'da final heyecanı yaşayacak.

1980-1981 sezonunu Premier Lig'de şampiyon tamamladıktan sonra ertesi sezon o zamanki adıyla Şampiyon Kulüpler Kupası'nda (UEFA Şampiyonlar Ligi) mücadele eden Aston Villa, Avrupa arenasındaki en görkemli gününü 1982 sezonunda yaşadı.

Rotterdam'daki Feijenoord Stadyumu'nda oynanan finalde bir başka Alman ekibi Bayern Münih'le karşı karşıya gelen İngiliz temsilcisi karşılaşmayı 1-0 kazanarak tarihindeki kupayı kazandı. Aston Villa daha sonra UEFA Süper Kupa'da İspanya'da 1-0 yenildiği Barcelona'yı rövanşta 3-0 yenerek müzesine bir Avrupa kupası daha götürdü.

Freiburg'un hayali

Feiburg, bu sezon oynayacağı finalle tarihinin en önemli başarılarından birine imza atacak.

Bu sezon ortaya koyduğu performansla beklentilerin üzerine çıkarak dikkatleri üzerine çeken Alman ekibinin tarihinde Bundesliga ya da Almanya Kupası (DFB-Pokal) zaferi yer almıyor.

İkinci ligde 4 kez şampiyon olarak Bundesliga'ya yükselen Freiburg, Almanya Kupası'nda ise bir kez finale adını yazdırdı. 2021-2022 sezonunda kupada RB Leipzig ile karşı karşıya gelen siyah-beyazlı ekip penaltılar sonunda finale kaybetti.

İlk kazanan Tottenham

1955 yılında Fuar Şehirleri Kupası adıyla düzenlenmeye başlanan organizasyonun 1971-72 sezonunda UEFA Kupası adını almasının ardından gerçekleştirilen ilk turnuvada kupanın sahibi Tottenham oldu. Finalde bir başka İngiliz takımı Wolverhampton ile karşılaşan Tottenham, 1-1 ve 2-1'lik skorlarla kupaya uzandı.

Finalde yine geçen sezon İngiliz takımı Manchester United ile eşleşen Tottenham, 1-0 kazanarak kupanın son şampiyonu oldu.

En çok İngiliz ve İspanyollar final oynadı

Avrupa'nın kulüpler düzeyindeki ikinci büyük organizasyonunda en çok İngiliz ve İspanyol ekipleri finale yükseldi.

İki ülke de 19'ar kez final etabında kupayı kazanma mücadelesi verirken İspanyollar, 14 kez zafere ulaşarak büyük bir başarıya imza attı. İngilizler ve İspanyollardan sonra kupada 18 kez İtalyanlar final oynarken, Alman ekipleri ise 16 kez finale adını yazdırdı.

İngiliz takımlarından Tottenham Hotspur (4), Liverpool (4), Manchester United (3), Chelsea (2), Arsenal (2), Wolverhampton Wanderers, Ipswich Town, Middlesbrough, Fulham finale yükselirken, Tottenham, Liverpool, Chelsea, Ipswich Town ve Manchester United kupayı Ada'ya götürdü.

İspanyollar adına Sevilla (7), Atletico Madrid (3), Real Madrid (2), Athletic Bilbao (2), Espanyol (2), Valencia, Villarreal, Alaves final oynamayı başardı. Bu finallerde Sevilla, Atletico Madrid, Real Madrid, Valencia ve Villarreal oynadıkları finalleri kaybetmedi.

UEFA Avrupa Ligi'nin kralı Sevilla

Sevilla, 2015-16 sezonunda kazandığı zaferle Avrupa'nın 2 numaralı kupasını üst üste 3 kez müzesine götürmeyi başaran ilk ekip olarak tarihe geçti.

Kupayı toplamda 7 kez kazanan Sevilla, 3'er şampiyonluk yaşayan İngiltere'nin Liverpool, İspanya'nın Atletico Madrid, İtalya'nın Juventus ve Inter takımlarının önünde bulunuyor.

Şimdiye dek kupayı kazanan takımlar şöyle:

7 kez: Sevilla (İspanya)

3 kez: Juventus, Inter (İtalya), Liverpool, Tottenham (İngiltere), Atletico Madrid (İspanya)

2 kez: Borussia Mönchengladbach, Eintracht Frankfurt (Almanya), Tottenham, Chelsea (İngiltere), Real Madrid (İspanya), Göteborg (İsveç), Parma (İtalya), Feyenoord (Hollanda), Porto (Portekiz)

1 kez: Galatasaray (Türkiye), Anderlecht (Belçika), Ajax (Hollanda), Bayer Leverkusen, Bayern Münih, Schalke 04 (Almanya), CSKA Moskova, Zenit (Rusya), Napoli, Atalanta (İtalya), PSV (Hollanda), Valencia, Villarreal (İspanya), Shakhtar Donetsk (Ukrayna), Manchester United, Ipswich Town (İngiltere)

Galatasaray tarihe geçti

UEFA Kupası'nı kazanan tek Türk kulübü Galatasaray, bu başarısını 1999-2000 sezonunda gerçekleştirdi.

UEFA Şampiyonlar Ligi'nde elendikten sonra Avrupa'ya UEFA Kupası'ndan devam eden sarı-kırmızılı ekip, maç kaybetmeden ulaştığı Danimarka'nın başkenti Kopenhag'daki finalde, İngiltere'nin Arsenal takımına penaltılar sonucu 4-1 üstünlük sağlayarak büyük bir başarıya imza attı.

Şampiyonlar ve finalistler:

Sezon	Şampiyon	Finalist	Sonuç
1971-72	Tottenham	Wolverhampton	2-1, 1-1
1972-73	Liverpool	B. Mönchengladbach	3-0, 0-2
1973-74	Feyenoord	Tottenham	2-2, 2-0
1974-75	B. Mönchengladbach	Twente	0-0, 5-1
1975-76	Liverpool	Club Brugge	3-2, 1-1
1976-77	Juventus	Athletic Bilbao	1-0, 1-2
1977-78	PSV	Bastia	0-0, 3-0
1978-79	B. Mönchengladbach	Kızılyıldız	1-1, 1-0
1979-80	Eintracht Frankfurt	B. Mönchengladbach	2-3, 1-0
1980-81	Ipswich Town	AZ Alkmaar	3-0, 2-4
1981-82	Göteborg	Hamburg	1-0, 3-0
1982-83	Anderlecht	Benfica	1-0, 1-1
1983-84	Tottenham	Anderlecht	1-1, 1-1 (4-3 penaltı)
1984-85	Real Madrid	Videoton	3-0, 0-1
1985-86	Real Madrid	Köln	5-1, 0-2
1986-87	Göteborg	Dundee United	1-0, 1-1
1987-88	Bayer Leverkusen	Espanyol	0-3, 3-0 (3-2 penaltı)
1988-89	Napoli	Stuttgart	2-1, 3-3
1989-90	Juventus	Fiorentina	3-1, 0-0
1990-91	Inter	Roma	2-0, 0-1
1991-92	Ajax	Torino	2-2, 0-0
1992-93	Juventus	Borussia Dortmund	3-1, 3-0
1993-94	Inter	Salzburg	1-0, 1-0
1994-95	Parma	Juventus	1-0, 1-1
1995-96	Bayern Münih	Bordeaux	2-0, 3-1
1996-97	Schalke 04	Inter	1-0, 0-1 (4-1 penaltı)
1997-98	Inter	Lazio	3-0
1998-99	Parma	Olimpik Marsilya	3-0
1999-00	Galatasaray	Arsenal	0-0 (4-1 penaltı)
2000-01	Liverpool	Alaves	5-4 (uzatmada)
2001-02	Feyenoord	Borussia Dortmund	3-2
2002-03	Porto	Celtic	3-2 (uzatmada)
2003-04	Valencia	Olimpik Marsilya	2-0
2004-05	CSKA Moskova	Sporting Lizbon	3-1
2005-06	Sevilla	Middlesbrough	4-0
2006-07	Sevilla	Espanyol	2-2 (3-1 penaltı)
2007-08	Zenit	Rangers	2-0
2008-09	Shakhtar Donetsk	Werder Bremen	2-1 (uzatmada)
2009-10	Atletico Madrid	Fulham	2-1 (uzatmada)
2010-11	Porto	Braga	1-0
2011-12	Atletico Madrid	Athletic Bilbao	3-0
2012-13	Chelsea	Benfica	2-1
2013-14	Sevilla	Benfica	0-0 (4-2 penaltı)
2014-15	Sevilla	Dnipro	3-2
2015-16	Sevilla	Liverpool	3-1
2016-17	Manchester United	Ajax	2-0
2017-18	Atletico Madrid	Olimpik Marsilya	3-0
2018-19	Chelsea	Arsenal	4-1
2019-20	Sevilla	Inter	3-2
2020-21	Villarreal	Manchester United	1-1 (11-10 penaltı)
2021-22	Eintracht Frankfurt	Rangers	1-1 (5-4 penaltı)
2022-23	Sevilla	Roma	1-1 (4-1 penaltı)
2023-24	Atalanta	Bayer Leverkusen	3-0
2024-25	Tottenham	Manchester United	1-0

Fuar Şehirleri Kupası

1955-1958 döneminden 1971-1972 sezonuna dek Fuar Şehirleri Kupası adı altında oynanan kupadaki finalistler ve şampiyonlar ise şöyle:

Sezon	Şampiyon	Finalist	Sonuç
1955-58	Barcelona Karması	Londra Karması	2-2, 6-0
1958-60	Barcelona Karması	Birmingham	0-0, 4-1
1960-61	Roma	Birmingham	2-2, 2-0
1961-62	Valencia	Barcelona	6-2, 1-1
1962-63	Valencia	Dinamo Zagreb	1-2, 2-0
1963-64	Real Zaragoza	Valencia	2-1
1964-65	Ferencvaros	Juventus	1-0
1965-66	Barcelona	Real Zaragoza	0-1, 4-2
1966-67	Dinamo Zagreb	Leeds United	2-0, 0-0
1967-68	Leeds United	Ferencvaros	1-0, 0-0
1968-69	Newcastle United	U. Dosza	3-0, 2-3
1969-70	Arsenal	Anderlecht	1-3, 3-0
1970-71	Leeds United	Juventus	2-2, 1-1

Not: Haberde, kupa şampiyonları ve kazanan takımların ülkelerine ait istatistikler, UEFA'nın da baz aldığı şekilde 1971-72 sezonundan itibaren yapılan isim değişikliği sonrası düzenlenen finalleri kapsamaktadır.