NBA’de yıldız olma rehberi

Sporun özellikle son 10 yılda tamamen boyut değiştirmesi, endüstriyellik kavramının futbol ile başlayıp diğer branşlara da sıçraması, yıllardır süregelen birçok olgunun değişmesine yol açtı. Gerçi NBA neredeyse kurulduğundan beri sahadakinin sadece bir “entertainment” olduğunu, kısa süreli bu eğlenceliğin salondan dışarı çıkıldığı anda sona erdiğini kendine şiar edinerek endüstrileşmenin kendi çapında ilk adımlarını atmıştı. Aslına bakılırsa kapitalist ekonomik düzenin dünya üzerindeki en büyük temsilcisinin her şeye bir ürün olarak bakması ve onu bir an önce tüketmek için çeşitli yollar bulması şaşılacak bir durum olmamakla beraber yine de son 15-20 yıla kadar NBA'de hala geleneksel spor mantığıyla oluşmuş oyuncu koç ilişkileri, takım ve oyuncu hikayeleri, büyük rekabetler mevcuttu. Gerçi bu saydıklarım hala devam ediyor fakat modern zamanlarda geçmişteki anlamını kaybetmiş durumda. Özet olarak işin özü değişti.

Amerikan yaşam tarzı ve toplum yapısının NBA'e olan en büyük yansıması oyunun bireysellik temelinde ele alınması. Bireysellik temelinde var olan bir gösteri için ise en büyük ihtiyacınız tabiî ki yıldız oyuncular oluyor. Son yıllarda misyonunu yavaş yavaş kaybetmeye başlasa dahi bizdeki altyapıların yeni dünyadaki karşılığı olan üniversite sistemi yıllar boyunca NBA' in ihtiyacı olduğu yeni yıldızları fabrika misali üretti ve pazara sunulması için yolladı. Ama dedik ya artık zaman değişti ve geleneksel yıldız kavramının da yapısı değişti hatta bazılarımıza göre içi boşaltıldı. Modern zamanlarda sadece sayı atmanız, ribaunt almanız yıldız olmak için yeterli değil. İşte size NBA'de yıldız olma rehberi!

Etnik yıldızlar

Hepinizin malumu globalleşen dünyaya ilk adım uyduran oluşumlardan olan NBA özellikle son 10-12 yılda dünyaya açılma konusunda inanılmaz bir yol aldı. Hatta son birkaç yılda iş Amerika ile dünyanın geri kalanından ziyade tek tek ülke bazında ele alınmaya başlandı. E böyle olunca yabancı ülkelerden gelen oyunculara gösterilen ilgi arttı ve o ülkelerin pazarlarına açılmak için bu oyuncular NBA yönetimi ve medya tarafından bol bol parlatıldı. Bu oyuncuların ilk örnekleri NBA için en büyük Pazar konumunda olan Çin' den çıkması pek de şaşırılacak bir mevzu değildi. Yao Ming ve Wang Zhizi etnik yıldız kavramının ataları konumunda bulunuyor. Tabi Yao sadece kökeni ile değil oyunuyla da yıldız payesini hak ediyordu ama şurası bir gerçek, Çinli değil de Dakotalı olsaydı gördüğü ilginin yarısını dahi bulamazdı. Günümüzde NBA uluslar arası oyunculardan geçilmiyor desek yeridir. İster diğer ülkelerin gelişen basketbolları diyin ister NCAA sisteminin erozyona uğraması diyin işin içinde NBA' in uluslararası pazar politikası mutlaka yer alacaktır.

Asi gençlik

Allen Iverson' ın atası olduğu bu yıldız çeşidinin! oluşması aslında çok derin bir mevzu. İsyankâr, başına buyruk, çoğu zaman öfkeli ve başı dertten kurtulmayan NBA yıldızlarına hepimiz alışığız. Bu kafa yapısına sahip oyuncuların neredeyse tamamı çok zor şartlarda yetişmiş, hayatının bir kısmı mutlaka şehirlerin gettolarından geçmiş kişiler. Aslında onlar Amerikan rüyasında denklemin çözümsüz kısmı, bir nev'i anomali hali durumunda olan insanların parkelerdeki izdüşümü. Amerikan toplumunda -kötüleşen ekonominin de etkisiyle- her geçen gün genişleyen bu kitlenin temsilcilerinin birer idol olarak kabul edilmesi, yıldız olmasalar dahi o gözle bakılması son derece doğal bir hal alıyor. Bu arkadaşların çoğu parayı,  şöhreti kazandıktan sonra dahi belki de yıllar yılı yaşadıkları travmaların etkisiyle hayata dair isyankâr duruşlarını bozmuyor. Bu da onların pazarlanması konusunda büyük avantaj sağlıyor diyebiliriz!

Günlük performansların önemi

İletişim araçlarının geliştiği, ulaşım imkânlarının ileri seviyelere çıktığı günümüzde, belki de bu olguların tetiklemesi ile beraber artık hepimizin yaşamı daha hızlı. Her şey daha çabuk üretiliyor, daha çabuk yaşanıyor ve tabi ki daha çabuk tükeniyor. Hızlanan yaşamın basketbola en büyük armağanı günlük yıldızlar diyebileceğimiz kısa dönem performanslarının etkisiyle yıldız apoletini takan oyuncular oldu. İlk aklıma gelen örnek ise çaylak yılında bir maçta 55 sayı attıktan sonra Jordanla Iversonla karşılaştırılan Brandon Jennings! O zamandan bu zamana Jennings' in oyununda çok az olumlu değişim olsa da hala yıldız gözüyle bakılan bir oyuncu ve bu uzun yıllar böyle devam edecek. Bu tür yıldızların oluşmasında NBA yönetiminin, takımların ve medyanın yıldız oyuncu yaratma sevdasının da yadsınamaz bir etkisi var.

Bu sezon da NBA birçok yeni yıldız kazandı. Yarattı da diyebiliriz! Jeremy Lin hem etnik kökeni hem de kısa dönemdeki performansıyla yukarıda saydığım 3 unsurdan 2sini bünyesinde barındırarak modern zamanlardaki yıldız kavramının şahane bir örneğini teşkil ediyor. Eskiden yıldız olabilmek için sayı atmak, ribaunt almak, asist yapmanın yanı sıra düzgün, uyumlu bir kişiliğe ve hem saha içinde hem saha dışında istikrara sahip olmanız gerekirdi. Tabi Denis Rodman, İsaiah Rider, Rasheed Wallace gibi saydığım çoğu özelliğe sahip olmayan ama yine de yıldız kabul edilmiş oyuncular mevcuttu ama bu oyuncuların sayısı bir elin parmaklarını geçmezdi ve hiç biri takımlarının bir numaralı isimleri değillerdi. Günümüzde ise neredeyse her takımda modern yıldızın özelliklerini taşıyan bir oyuncu mevcut. Beni asıl merak içinde bırakan bundan 10 yıl sonra yıldız kavramının ne şekilde değişeceği. Emin olduğum tek şey ise kriterlerin sadece saha içi performansıyla sınırlı kalmayacağı.